Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II w Młynkowie

Z kart historii szkoły w Młynkowie…

Cudowne są chwile, kiedy możemy sięgnąć do naszych korzeni, do stron omszałych od starości, które dały początek historii. Historii szkoły… Z kronik szkolnych wynika, że Gromada Młynkowo posiadała dwie szkoły mieszczące się  w oddzielnych budynkach. Jedna była katolicką, druga zaś ewangelicką. Pierwsze zapiski utworzone w porządku chronologicznym rozpoczęły się w roku 1919 i prowadzone były do końca sierpnia 1939 roku tj. do wybuchu II wojny światowej. Dokładnej daty powstania szkół ustalić nie można. Pewne jest to, że powstały one przed 1850 rokiem. Dowodem na to jest wydana w 1850 roku mapa Ziehlkego pt. „Darflage von Młynkowo kreises”, która podaje dokładne parcele szkoły ewangelickiej i katolickiej. Najstarszym dokumentem szkoły katolickiej, który zachował się do obecnych czasów jest album świadectw dzieci kończących naukę w latach 1881-1902. Pierwsze kartki wspomnianego albumu zostały wyrwane tak, że dopiero od 1883 roku można odczytać pierwsze dane. Zapiski pokazują, że w tym czasie nauczycielem szkoły katolickiej był Fliegier. W tamtych latach obowiązek szkolny trwał 8 lat. W roku 1883 szkołę ukończyło dziesięcioro uczniów. Nazwiska świadczą o tym, że były to polskie dzieci, które w czasie zaboru pruskiego musiały uczęszczać do niemieckiej szkoły.  To samo potwierdzają następne roczniki z rubryk, w których są wpisane oceny. Na ich podstawie, można wywnioskować jakich przedmiotów uczono. „Album” podaje je w następującej kolejności: religia, j. niemiecki (czytanie, pisanie, mowa), j. polski, arytmetyka, geometria, przyroda, śpiew, rysunki, gimnastyka i roboty ręczne. Językiem wykładowym był język niemiecki. Śledząc uważnie rubryki „Albumu” można odczytać, że w roku szkolnym 1896/1897 brakuje ocen z języka polskiego. Fakty mówią same za siebie. Dzieci polskie w tym roku zostały pozbawione języka ojczystego. Mieszkańcy pragnęli zamanifestować publicznie swoją polskość, dlatego 18 października 1906 roku urządzono strajk szkolny, który trwał do 1 lipca 1907 roku. Powodem generalnego strajku było zarządzenie zabraniające nauczania religii w języku polskim. Na znak protestu dnia 18 października 1906 roku 120 dzieci nie przybyło do szkoły. Manifestacyjne wstrzymanie się od nauki w języku niemieckim trwało przez 256 dni. W kronice zostały wpisane imiona i nazwiska strajkujących. Dzięki gorliwości osoby sporządzającej zapiski można dziś z księgi głównej poznać dane wszystkich tych, którzy z honorem bronili sprawy polskiej.

Historia szkoły ewangelickiej

Szkoła ewangelicka zwana przez Młynkowo „starą” zajmowała osobny budynek i była przeznaczona dla dzieci niemieckich. Szkoła posiadała ziemię (6 mórg). Placówka prowadziła osobną administrację, miała osobnego kierownika i specjalną radę szkolną. Liczba dzieci niemieckich była bardzo mała, dlatego wystarczyła tylko jedna izba lekcyjna. Dziennik lekcyjny z roku 1901 podaje nazwisko nauczyciela Lemmlera, który pełnił tę funkcję do czasów odzyskania niepodległości. O poprzednikach Lemmlera nie ma żadnej wzmianki w aktach szkoły ewangelickiej. Plany budowlane z 1910 roku wykazują, że szkoła posiadała mieszkanie dla nauczycieli składające się z dwóch pokoi i kuchni. Lemmler prowadził agencję pocztową dlatego wniósł prośbę do Obornik, ażeby rozszerzono jego mieszkanie. Prośba została przychylnie załatwiona w październiku 1910 roku. Sprawę rozwiązano w ten sposób, że z klasy zrobiono dwa pokoje a izbę lekcyjną dobudowano. Nad nową klasą pobudowano jeszcze pokoik, do którego trzeba było wchodzić ze strychu. Po przebudowie mieszkanie nauczyciela składało się z 5 pokoi, kuchni i spiżarni. Szkoła posiadała budynki gospodarcze w bardzo dobrym stanie.

Okres niepodległości 1918-1939

Pierwsze miesiące 1919 roku były ciężkie i krwawe. Polacy chwycili za broń i zaczęli rozprawiać się z zaborcą. Młynkowo wystawiło specjalny oddział, który pod dowództwem Mazura, spisywał się dzielnie. Ludność zajęła się organizowaniem dowozu żywności. W kronice jest krótka wzmianka na temat Powstania Wielkopolskiego, w którym brała udział przede wszystkim młodzież. Broń zdobywano poprzez zwycięską walkę z nieprzyjacielem, który wycofywał się w kierunku Piły. Entuzjazm był tak wielki, że dorośli płakali jak dzieci. Po tylu latach w niewoli powstała wolna i niepodległa Polska. Dnia 21 maja 1919 roku zebrała się Rada Szkolna, która napisała pierwszy protokół w języku polskim.

 Publicznej Szkole Powszechnej w Młynkowie

Liczba dzieci w Publicznej Szkole Powszechnej w Młynkowie wzrastała. Rada Szkolna dnia 15 czerwca 1928r. postanowiła przygotować mieszkania nauczycielskie mieszczące się w szkole głównej na I piętrze, na czwartą klasą. Z dwóch pokoi przez usunięcie ścian urządzono izbę lekcyjną. Trzeci pokój przeznaczono na kancelarię. Od tej chwili szkoła posiadała 4 izby lekcyjne. Trzy w szkole głównej i jedna w „starej”. W 1929 r. kierownik szkoły Mieczysław Buś bierze urlop zdrowotny i wyjeżdża do Zakopanego. Kierownikiem szkoły w zastępstwie zostaje Adam Ehresmann. 1 października odchodzi Ziętkowski, a na jego miejsce przybywa Lenger Jan. W następnym roku nauczycielka Andrzejewska wraca do pracy lecz składa wniosek o przeniesienie na inną posadę. Kierownik Buś dostaje nominacje na stanowisko kierownika w Gdyni, a Adam Ehresmann zostaje przeniesiony do Tarnówka. Dnia 25 sierpnia 1934r.  protokolarnie zdaje majątek szkoły Wołczukowi, który na stanowisku p. o. kierownika placówki pozostał do wybuchu II wojny światowej.

Okres okupacji

W pierwszych dniach września 1939 roku wkroczyły wojska niemieckie do Młynkowa i zajęły kwaterę w szkole. Część pomocy naukowych, mapy i biblioteka szkolna uległy zniszczeniu. Po przejęciu miejscowości przez cywilne władze niemieckie wraca do Młynkowa nauczyciel Jan Lenger, który przebywał w oblężonej Warszawie. Do Młynkowa przydzielono na kierownika Chojnackiego z Kruteczka, a Wołczuka zdegradowano do roli nauczyciela. Rozpoczęły się łapanki do robót fizycznych, równocześnie brano zakładników. Szkołę w Młynkowie zamknięto, a nauczycieli usunięto z mieszkań. Lenger wyjeżdża z Młynkowa, a Wołczuk wyprowadza się do Tarnówka. Do Młynkowa przybywają transporty Niemców, którzy zajmują gospodarstwa wysiedlanych Polaków. Do Młynkowa przybywa Niemiec Kietzmann, który staje się postrachem niewysiedlonych Polaków. Bicie do utraty przytomności, rabowanie mienia polskiego, wysiedlenia i przekazywanie do obozów koncentracyjnych to wszystko dzieło Kietzmanna. W Młynkowie zostały usunięte figury Świętych i przydrożne krzyże. Właścicieli większych gospodarstw wysiedlono, a pozostawiono tych, którzy byli potrzebni do utrzymania warsztatu pracy. W okresie okupacji dzieciom polskim zabroniono uczęszczać do szkoły. Izbę lekcyjną w starej szkole oddano do dyspozycji żeńskiej młodzieży hitlerowskiej. Wszystkie polskie akta i dokumenty zostały celowo zniszczone. Zacierano ślady polskości, a Niemcy traktowali ziemię polską jak własną.  Dążono do wyniszczenia polskiej inteligencji. W tym czasie ginie w obozie koncentracyjnym proboszcz parafii boruszyńskiej – Zygmunt Jerzycki. Zlikwidowane zostaje 25% kadry nauczycielskiej. Kierownik szkoły w Tarnówku w haniebny sposób zostaje zamordowany przez hitlerowców. Ten sam los spotyka nauczyciela z Jędrzejewa. Kolejni nauczyciele ginęli w obozie. Odziały niemieckie nie odebrały Polakom wiary w zwycięstwo, ani nie złamały ich ducha walki.