Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II w Młynkowie

LOGOPEDA

mgr Hanna Gawrych-Budner

Pełni dyżur:

Tarnówko poniedziałki 13.20 – 13.45

Młynkowo środy 14.30 – 14.45

Zajęcia logopedyczne prowadzone są indywidualnie lub grupowo. Czas trwania zajęć wynosi 45 minut. Z zajęć korzystają głównie dzieci z klas I-III oraz uczniowie mający zalecenia poradni psychologiczno – pedagogicznej. Program zajęć uzależniony jest od indywidualnych potrzeb i możliwości ucznia.

Podczas zajęć prowadzone są ćwiczenia, które mają na celu:

  • kształtowanie prawidłowego toru oddechowego, wydłużanie fazy wydechowej,

  • usprawnianie motoryki aparatu artykulacyjnego (m. in. języka, warg, żuchwy),

  • kształtowanie prawidłowych czynności fizjologicznych w obrębie aparatu mowy (tj. połykanie, żucie, odgryzanie),

  • rozwijanie słuchu fonematycznego,

  • wzbogacanie słownictwa, rozwijanie mowy opowieściowej,

  • rozwijanie umiejętności budowania dłuższych wypowiedzi,

  • rozwijanie umiejętności rozumienia wypowiedzi słownych,

  • uzyskanie prawidłowej artykulacji poszczególnych głosek.

Opanowanie mowy uzależnione jest od wielu czynników wewnętrznych i zewnętrznych.

Dla prawidłowego kształtowania i rozwoju mowy konieczne jest właściwe funkcjonowanie:

  1. narządu słuchu,

  2. aparatu artykulacyjnego (wargi, język, podniebienie, policzki, uzębienie),

  3. aparatu fonacyjnego (krtań, gardło, jama nosowa),

  4. oddechowego (płuca, oskrzela, tchawica),

  5. ośrodkowego układu nerwowego,

Proces kształtowania się mowy uzależniony jest także od poziomu rozwoju umysłowego i emocjonalnego oraz warunków środowiskowych i społecznych (w tym: wzorca wymowy funkcjonującego w rodzinie, atmosfery, stylu wychowania i postaw rodziców).Wadliwe funkcjonowanie któregokolwiek z tych elementów komplikuje prawidłowe kształtowanie i rozwój mowy. W efekcie może dawać różnego rodzaju zaburzenia i wady.

W codziennej pracy logopeda styka się najczęściej z grupą wad artykulacyjnych nazwanych dyslalią . Dyslalia – to nieprawidłowość w wymawianiu jednej głoski, wielu głosek, a nawet niemal wszystkich głosek równocześnie. Przy zachowanym rytmie, melodii i akcencie, sama wymowa jest niewyraźna, mało lub zupełnie niezrozumiała.

W obrębie dyslalii tymi, które w pierwszej kolejności wymagają interwencji logopedy są deformacje (zniekształcenia brzmienia) głosek, w wyniku czego powstają dźwięki nie należące do zasobu głosek języka polskiego. Są to:

seplenienie międzyzębowe

dotyczyć może głosek: s, z, c, dz, ś, ż, ć, dź, sz, ż, cz, dż, w czasie wymowy język wsuwa się między zęby

seplenienie boczne

dotyczy wymienionych powyżej głosek, język ułożony jest niesymetrycznie, dźwiękom towarzyszy charakterystyczne nieprzyjemne dla ucha brzmienie

seplenienie wargowe

dotyczy także wyżej wymienionych głosek, język nie bierze udziału w ich wymowie, głoski wymawiane są wargami charakterystycznie wysuniętymi do przodu, jak przy dmuchaniu

seplenienie wargowo-zębowe

wymienione wyżej głoski wymawiane są przy udziale górnych lub dolnych siekaczy i przeciwległej wargi (język pozostaje bierny)

reranie dotyczy głoski “r"

zamiast drgań czubka języka głoska ta może być wymawiana poprzez drgania języczka podniebiennego, warg, policzków

Natomiast wszelkie zastępowanie głosek trudniejszych do wymówienia głoskami łatwiejszymi, np. sanki – sianki, szkoła – skoła, rak – lak, będące przejawem nieukończonego rozwoju mowy, nie traktujemy jako wady wymowy, jeśli występuje poniżej 6-7 roku życia.

U dzieci powyżej 7 roku życia do wad wymowy zaliczamy dyslalię o charakterze deformacji głosek oraz wymowę charakteryzującą się zamianą głosek trudniejszych do wymówienia głoskami łatwiejszymi, gdyż do tego czasu rozwój mowy powinien być zakończony od strony artykulacyjnej.

Dyslalie o charakterze paralalii (zamiany) głosek, to najczęściej:

seplenienienie

dotyczy głosek: s, z, c, dz, ś, ź, ć, dź, sz, ż, cz, dż, głoski te zamieniane mogą być w obrębie tych rzech szeregów, np.:
szkołaskołaśkoła
sałataszałataśałata
ślimakszlimakslimak

reranie

głoska “r" może być zastąpiona głoską “l" lub “j" np.: rak – lak – jak
rower – lowel – jowej

wadliwa wymowa głosek “k" i “g"

ich substytutami są najczęściej “t" i “d" np.: kot – tot
guma – duma

Niezależnie od ogólnego podziału dyslalii (deformacje, zastępowanie, brak głoski) wyodrębniona jest szczególna postać dyslalii, która – ze względu na metodykę postępowania powinna być wydzielona. Jest to wymowa bezdźwięczna (nazywana też mową bezdźwięczną).

Ubezdźwięcznianie

głoski dźwięczne: b, bi, d, di, g, gi, z, ź, ż, dz, dź, dż, w, wi zamieniane są na bezdźwięczne: p, pi, t, ti, k, ki, s, ś, sz, c, ć,f ,fi, (bez drgań wiązadeł głosowych, np. bada-pada, domek-tomek);